علت خرابی بلبرینگ: صدا، داغ کردن و ۸ نوع آسیب رایج
به‌روزرسانی ۷ آبان ۱۴۰۵
بیشتر بلبرینگ‌ها پیش از پایان عمر خستگی خراب می‌شوند. جدول نشانه، علت و راه‌حل برای کندگی سطح، فرورفتگی، سایش، زنگ‌زدگی، شیارهای الکتریکی، داغ کردن و خرابی قفسه.
وقتی بلبرینگی زود خراب میشود، عوض کردنش فقط نصف کار است. اگر علت پیدا نشود، بلبرینگ نو هم به همان سرنوشت دچار میشود. استاندارد ISO 15243 آسیب‌های بلبرینگ را در شش گروه دسته‌بندی میکند: خستگی، سایش، خوردگی، خوردگی الکتریکی، تغییر شکل پلاستیک، و شکست و ترک. شکل آسیب معمولاً علت را لو می‌دهد.
جدول تشخیص
| نشانه روی بلبرینگ | نام آسیب | علت‌های رایج | راه‌حل |
|---|---|---|---|
| ورقه شدن و کندگی سطح مسیر | خستگی (پوسته شدن) | پایان عمر طبیعی؛ یا زودتر از موعد با بار زیاد، روانکاری ضعیف، آلودگی، ناهمراستایی | بار و روانکاری را بررسی کنید؛ شاید بلبرینگ بزرگ‌تر لازم باشد |
| فرورفتگی‌های منظم به فاصلهٔ ساچمهها | تغییر شکل (برینلینگ) | ضربه یا نیروی نصب از روی ساچمهها | روش نصب را اصلاح کنید |
| لکه‌های سایشی به فاصلهٔ ساچمهها روی دستگاه خاموش | برینلینگ کاذب | لرزش در حالت سکون (حمل، دستگاه یدک کنار دستگاه کارکن) | مهار لرزش، چرخاندن گاه‌به‌گاه شفت |
| شیارهای موازی مثل تختهٔ رختشویی | خوردگی الکتریکی | عبور جریان، مخصوصاً در موتور با اینورتر | ارت درست، بلبرینگ عایق یا هیبرید |
| فرورفتگی‌های ریز و سطح مات | آلودگی | گردوخاک، براده، گریس کثیف | آببند بهتر، گریس تمیز، نصب تمیز |
| لکه‌های قهوه‌ای زنگ | خوردگی | آب، رطوبت، توقف طولانی | آببند 2RS، گریس مقاوم آب، بلبرینگ استیل |
| تغییر رنگ آبی یا قهوه‌ای، قفسهٔ ذوب‌شده | داغ کردن | گریس کم یا زیاد، لقی کم، دور یا بار زیاد | مقدار گریس، لقی C3، انطباق درست |
| رد کار پهن یا کج روی مسیر | ناهمراستایی یا انطباق غلط | شفت خم، محفظهٔ ناهم‌محور، انطباق خیلی سفت | هم‌راستاسازی، بررسی تلرانس شفت و محفظه |
| رینگ داخلی روی شفت چرخیده و براق شده | لغزش رینگ | انطباق شل، شفت ساییده | تعمیر شفت، انطباق درست |
| قفسهٔ شکسته | خرابی قفسه | لرزش، شتاب ناگهانی، روانکاری ضعیف | بررسی لرزش و روانکاری |
از روی صدا
- صدای غرش یکنواخت — معمولاً سطح مسیر آسیب دیده یا آلودگی وارد شده است.
- تقتق منظم — احتمالاً کندگی یا فرورفتگی روی مسیر؛ ساچمه هر بار از روی آن رد میشود.
- جیرجیر یا سوت — روانکاری کم، یا آببند و درپوش به جایی مالیده میشود.
- صدای متغیر با دور — لقی زیاد، رینگ لق روی شفت یا محفظه.
از روی دما
بلبرینگ سالم کمی گرم است. اگر بلبرینگ ناگهان داغ‌تر از همیشه شده، این‌ها را بررسی کنید:
- مقدار گریس، مخصوصاً بعد از گریس‌کاری تازه؛ گریس زیاد هم داغ میکند.
- انطباق خیلی سفت یا لقی داخلی خیلی کم
- کشش زیاد تسمه
- ناهمراستایی شفت
چرا علت مهم است؟
اگر شفت ساییده یا محفظه گشاد شده باشد، بلبرینگ نو هم روی آن می‌لغزد و زود خراب میشود. اگر موتور اینورتری بدون ارت درست کار کند، بلبرینگ نو هم شیار برمی‌دارد. پیش از نصب بلبرینگ نو، شفت و محفظه را اندازه بگیرید و بلبرینگ خراب را دور نیندازید تا علت مشخص شود.
چه وقت بلبرینگ را عوض کنیم؟
به محض اینکه صدا، لرزش یا دما غیرعادی شد. ادامهٔ کار با بلبرینگ خراب ممکن است به شفت، محفظه، آببند و حتی سیم‌پیچی موتور آسیب بزند؛ هزینه‌ای که خیلی بیشتر از قیمت یک بلبرینگ است.
پرسش‌های متداول
چرا بلبرینگ زود خراب میشود؟
شایعترین علتها روانکاری نادرست، آلودگی، نصب غلط، انطباق نامناسب شفت یا محفظه و ناهمراستایی است. خستگی طبیعی مواد فقط وقتی علت است که بلبرینگ به عمر محاسبهشدهاش رسیده باشد.
صدای بلبرینگ از چیست؟
صدای غرش معمولاً از آسیب سطح مسیر یا آلودگی است، تقتق از کندگی یا فرورفتگی، و جیرجیر از کمبود گریس یا مالیدن آببند. صدای غیرعادی یعنی بلبرینگ باید بررسی و احتمالاً عوض شود.
شیارهای موازی روی مسیر بلبرینگ موتور یعنی چه؟
این الگو نشانهٔ عبور جریان الکتریکی است و در موتورهایی که با اینورتر کار میکنند رایج است. راه‌حل ارت درست موتور، حلقهٔ ارت شفت یا استفاده از بلبرینگ عایق یا هیبرید سرامیکی است.
بلبرینگ داغ میکند؛ مشکل از گریس است؟
ممکن است. هم گریس کم و هم گریس زیاد بلبرینگ را داغ میکنند. علاوه بر گریس، لقی داخلی کم، انطباق خیلی سفت، کشش زیاد تسمه و ناهمراستایی را هم بررسی کنید.
بلبرینگی که زنگ زده را میشود استفاده کرد؟
اگر زنگ روی مسیر یا ساچمهها باشد، نه؛ این نقطهها شروع کندگی سطحاند. زنگ سطحی روی بیرون رینگ ممکن است مهم نباشد، ولی بلبرینگی که در انبار مرطوب زنگ زده بهتر است کنار گذاشته شود.