نمد

نمد یاتاقان ساده‌ترین آب‌بند برای پوسته‌های چدنی دوتکهٔ سری SN است: یک حلقه یا نوار نمدی آغشته به روغن که در شیار دو طرف پوسته می‌نشیند، دور شفت را می‌گیرد، گریس را داخل نگه می‌دارد و جلوی گردوخاک را می‌گیرد. در این دسته نمد آمادهٔ پوسته‌های SN506 تا SN524 و SN618، و ورق و نوار نمد برای بریدن آب‌بند در اندازهٔ دلخواه عرضه می‌شود. پایین‌تر توضیح داده‌ایم نمد کجا جواب می‌دهد، کجا نه، و چطور درست نصب می‌شود.

نمد در یاتاقان چه کار می‌کند؟

پوستهٔ یاتاقان SN معمولاً با گریس کار می‌کند و دو طرفش شیاری برای آب‌بند دارد. نمدی که در این شیار می‌نشیند سه کار انجام می‌دهد:

• گردگیری: جلوی ورود خاک، براده و پرز را به داخل پوسته می‌گیرد.
• نگه داشتن گریس: نمی‌گذارد گریس از کنار شفت بیرون بزند.
• روان‌کاری لبه: روغنی که نمد به خود گرفته، تماس نمد و شفت را نرم نگه می‌دارد.

نمد آب‌بندی ارزان، ساده و بدون نیاز به ابزار است و به‌خاطر همین در یاتاقان‌های نوار نقاله، فن، همزن و ماشین‌آلات کشاورزی هنوز رایج است.

محدودیت دور و دما

نمد آب‌بند تماسی است و اصطکاک دارد، پس برای همه‌جا مناسب نیست. طبق داده‌های سازندگان، نمد تا سرعت محیطی حدود 4 متر بر ثانیه روی شفت کار می‌کند و محدودهٔ دمایی آن حدود 40- تا 100 درجه است. سرعت محیطی به قطر شفت بستگی دارد؛ جدول زیر حداکثر دور تقریبی را نشان می‌دهد:

بالاتر از این دورها، بین نمد و شفت فاصلهٔ کمی باز می‌شود و نمد به آب‌بند غیرتماسی تبدیل می‌شود که گردگیری‌اش ضعیف‌تر است. برای دور بالا، محیط پرآب یا گرد بسیار ریز، آب‌بندهای لاستیکی دولبه، V-ring یا لابیرنتی مناسب‌ترند.

نمدهای آمادهٔ پوستهٔ SN

نمد آماده با شمارهٔ پوسته نام‌گذاری می‌شود؛ مثلاً N/SN510 نمد پوستهٔ SN510 است. سایزهای این دسته:

• سری SN500: SN506، SN507، SN508، SN509، SN510، SN511، SN512، SN513، SN515، SN516، SN517، SN518، SN520، SN522 و SN524
• سری SN600: SN618

دو رقم آخر شمارهٔ پوسته شمارهٔ سوراخ (اندازهٔ) بلبرینگ داخل آن را نشان می‌دهد؛ مثلاً پوستهٔ SN510 بلبرینگ‌هایی مثل 1210 یا 22210 را در خود جا می‌دهد. اما قطر شفت به نوع نصب بستگی دارد: اگر بلبرینگ با بوش آداپتور روی شفت بسته شده باشد، شفت باریک‌تر از سوراخ بلبرینگ است و نمد هم باید به همان قطر بخورد. پس نمد را همیشه با شمارهٔ حک‌شده روی پوسته سفارش دهید و اگر شک دارید، قطر شفت را هم بگویید.

ورق و نوار نمد

برای پوسته‌های غیراستاندارد، درپوش‌ها و شیارهای خاص، ورق نمد در دو ضخامت 6 و 10 میلی‌متر و در چند طول و عرض، به‌علاوهٔ یک نوار آماده با کد 10X10X150، در این دسته هست. عدد اول در نام ورق ضخامت به میلی‌متر است و دو عدد بعدی ابعاد ورق؛ مثلاً N/6X500X600 ورق 6 میلی‌متری است. چون عددهای تکمیلی کنار بعضی کدها یکسان نوشته نشده‌اند، ابعاد دقیق ورق را هنگام سفارش تأیید کنید. از این ورق‌ها می‌شود نوار آب‌بند، واشر نمدی و لایهٔ ضربه‌گیر برید.

روش درست نصب نمد

• روغن‌کاری: نمد را پیش از نصب چند دقیقه در روغن گرم، حدود 80 درجه، بخیسانید و اضافهٔ روغن را بگیرید.
• شیار تمیز: شیار پوسته را از گریس خشک‌شده، خاک و تکه‌های نمد قدیمی کاملاً پاک کنید.
• برش صاف: اگر نوار می‌برید، با تیغ تیز و صاف ببرید و طول را طوری بگیرید که دو سر نوار بدون فاصله و بدون روی هم افتادن به هم برسند.
• سطح شفت: محل تماس نمد روی شفت باید صاف و بدون زنگ‌زدگی و شیار باشد؛ سطح زبر نمد را زود می‌ساید.
• بستن پوسته: نیمهٔ بالایی پوسته را صاف روی نیمهٔ پایینی بگذارید تا نمد زیر لبهٔ پوسته له نشود.

خطاهای رایج

• نصب نمد خشک: نمد خشک شفت را داغ می‌کند، زود سفت می‌شود و آب‌بندی را از دست می‌دهد.
• استفاده در دور بالا: در دور زیاد نمد داغ و ساییده می‌شود و بین نمد و شفت فاصله باز می‌شود؛ آب‌بند مناسب دور بالا انتخاب کنید.
• استفادهٔ دوباره از نمد کهنه: نمدی که خاک و براده به خود گرفته، شفت را مثل سنباده می‌ساید.
• انتخاب با شمارهٔ بلبرینگ: چون قطر شفت با بوش و بدون بوش فرق می‌کند، شمارهٔ بلبرینگ برای انتخاب نمد کافی نیست.

نمد در کنار سایر آب‌بندها

اگر محل کار شما روغن‌کاری روغنی، فشار یا دور بالا دارد، کاسه‌نمد لاستیکی انتخاب درست‌تری است و در دستهٔ کاسه‌نمد عرضه می‌شود. برای خود پوسته‌های SN و یاتاقان‌های UCP و UCF، دستهٔ یاتاقان را ببینید. در بلبرینگ آل‌نبی می‌توانید شمارهٔ پوسته یا نمونهٔ نمد قدیمی را بیاورید تا نمد هم‌اندازه برایتان آماده شود.