ساچمه استیل

ساچمه استیل، یا ساچمهٔ فولاد ضدزنگ، گوی فلزی‌ای است که برای جاهایی ساخته شده که ساچمهٔ فولاد کروم معمولی در آن‌ها زنگ می‌زند: شیر یک‌طرفه، پمپ آب و مواد غذایی، دستگاه‌های بسته‌بندی، اسپری و پمپ‌های دستی و هر قطعه‌ای که با آب یا رطوبت سروکار دارد. در این دسته ساچمه استیل از جنس 304 و چند سایز 316، از قطر 1.5 تا 50 میلی‌متر و با سایزهای میلی‌متری و اینچی عرضه می‌شود. پایین‌تر فرق جنس‌ها، سایزهای موجود و نکات سفارش را آورده‌ایم.

ساچمه استیل با ساچمهٔ بلبرینگی چه فرقی دارد؟

ساچمهٔ معمولی بلبرینگ از فولاد کروم (52100) ساخته می‌شود؛ بسیار سخت است ولی در برابر رطوبت دوام ندارد. ساچمه استیل 304 و 316 از خانوادهٔ استیل‌های آستنیتی است. این فولادها کروم و نیکل زیادی دارند و به همین دلیل در آب و هوای مرطوب زنگ نمی‌زنند، اما با عملیات حرارتی سخت نمی‌شوند. نتیجه این است که:

• در برابر خوردگی: ساچمه استیل خیلی بهتر از ساچمهٔ کروم است و در آب، بخار و مواد غذایی سالم می‌ماند.
• در سختی و تحمل بار: از ساچمهٔ کروم و از استیل سخت‌کاری‌شدهٔ 440C نرم‌تر است و برای بلبرینگ پرسرعت و پربار انتخاب درستی نیست.
• در کاربرد: جای ساچمه استیل در شیر، پمپ، نازل، قفل، ریل و تجهیزاتی است که بار سبک یا متوسط دارند ولی رطوبت یا شست‌وشو در کارشان هست.

برای آشنایی کلی با ساچمه‌های فولاد کروم و معنای گرید، صفحهٔ دستهٔ ساچمه را ببینید؛ این صفحه فقط به ساچمهٔ ضدزنگ می‌پردازد.

فرق ساچمه استیل 304، 316 و 440C

قاعدهٔ ساده این است: اگر مشکل فقط رطوبت و زنگ است، 304 کافی است. اگر نمک، کلر یا اسید در کار است، 316 بگیرید. اگر ساچمه زیر بار سنگین می‌غلتد یا سیال ساینده است، سخت‌کاری مهم‌تر از ضدزنگ بودن است و باید سراغ 440C رفت. در این دسته کالاها 304 هستند و چند سایز، مثل قطر 10 و 22، در نسخهٔ 316 هم ثبت شده است؛ جنس دقیق هر کالا را هنگام سفارش تأیید کنید.

سایزهای ساچمه استیل در این دسته

سایزهای میلی‌متری:

• ریز: 1.5، 2، 2.5، 3، 3.5، 4، 4.5 و 5 میلی‌متر
• متوسط: 6، 7، 8، 9، 10، 12، 13، 14، 16، 17، 18 و 19 میلی‌متر
• درشت: 22، 25، 28، 30، 40، 45 و 50 میلی‌متر

سایزهای اینچی که با عدد اعشاری میلی‌متری ثبت شده‌اند:

مبدأ هر سایز در صفحهٔ همان کالا آمده است.

کاربردهای رایج ساچمه استیل

• شیر یک‌طرفه و شیر توپی کوچک: ساچمه روی نشیمنگاه می‌نشیند و جلوی برگشت سیال را می‌گیرد. اینجا گردی و سالم بودن سطح ساچمه مهم‌تر از سختی آن است.
• پمپ دستی، اسپری و دوزینگ: پمپ‌های مایع شوینده، لوسیون و مواد شیمیایی سبک معمولاً ساچمهٔ 316 دارند.
• صنایع غذایی و دارویی: هرجا قطعه مدام شسته می‌شود، ساچمهٔ کروم زود لک و زنگ می‌گیرد و 304 یا 316 جایگزین مطمئن‌تری است.
• ریل، قفل و یراق: در قطعاتی که بیرون از ساختمان یا در محیط مرطوب کار می‌کنند.
• تجهیزات آزمایشگاهی و همزن: ساچمه برای هم زدن و مخلوط کردن در ظرف‌های کوچک به کار می‌رود.

نکات سفارش و تعویض

• قطر را دقیق بگیرید: ساچمهٔ قدیمی را با میکرومتر در چند جهت بسنجید. ساچمهٔ ساییده چند صدم کوچک‌تر از سایز اسمی است.
• اینچی و میلی‌متری را قاطی نکنید: 6.35 و 6 یا 9.52 و 10 روی نشیمنگاه شیر یکسان رفتار نمی‌کنند و نشتی می‌دهند.
• نشیمنگاه را هم ببینید: اگر نشیمنگاه شیر یا پمپ خورده یا لب‌پریده است، ساچمهٔ نو هم آب‌بندی نمی‌کند.
• جنس را با سیال هماهنگ کنید: در آب استخر، آب دریا یا مواد ضدعفونی کلردار، 304 ممکن است لک بردارد و 316 انتخاب امن‌تری است.
• همه را با هم عوض کنید: در قطعه‌ای که چند ساچمه کنار هم کار می‌کنند، یک ساچمهٔ نو کنار ساچمه‌های ساییده بار را نامتعادل می‌کند.

آهنربا و تشخیص جنس

استیل 304 و 316 در حالت آنیل‌شده تقریباً آهنربا را جذب نمی‌کنند، ولی ساچمه در ساخت تحت شکل‌دهی سرد قرار می‌گیرد و ممکن است کمی خاصیت مغناطیسی پیدا کند. در مقابل، 440C و ساچمهٔ فولاد کروم کاملاً مغناطیسی‌اند. پس آزمایش آهنربا فقط برای جدا کردن ساچمهٔ کروم یا 440C از 304 و 316 به کار می‌آید، نه برای تشخیص 304 از 316 یا سنجش کیفیت. اگر جنس دقیق برای کار شما حیاتی است، مدارک بستهٔ کالا را بخواهید.

ساچمه استیل در کنار سایر ساچمه‌ها و بلبرینگ ضدزنگ

اگر وزن، عایق بودن یا صدای کم برایتان مهم‌تر از استحکام است، ساچمهٔ پلاستیکی از جنس POM گزینهٔ سبک‌تری است. برای کاربرد عمومی و بلبرینگی، ساچمهٔ فولاد کروم در دستهٔ ساچمه طیف وسیع‌تری دارد. اگر قصد دارید بلبرینگی را برای محیط مرطوب جایگزین کنید، به‌جای عوض کردن ساچمه‌هایش، بلبرینگ استیل کامل را انتخاب کنید؛ مثلاً معادل ضدزنگ 6205 یا 608 را در دستهٔ بلبرینگ استیل ببینید. در بلبرینگ آل‌نبی می‌توانید قطر و جنس را بگویید یا نمونهٔ ساچمه را بیاورید تا سایز مناسب پیدا شود.