نیدل قفلی

نیدل قفلی یا کلاچ یک‌طرفهٔ سوزنی (Drawn Cup Roller Clutch) یک پوستهٔ فولادی نازک است که داخل آن غلتک‌های سوزنی با فنرهای ریز روی سطوح شیبدار قرار گرفته‌اند. این قطعه مستقیم روی شفت سوار می‌شود: شفت در یک جهت آزاد می‌چرخد و در جهت دیگر قفل می‌کند و گشتاور را منتقل می‌کند. پرکاربردترین سری‌های آن HF و HFL است و معادل‌های FC و FCB در برندهای ژاپنی و RC و RCB در سری اینچی دارد. نیدل قفلی در مکانیزم‌های ضدبرگشت، ایندکس و هرزگرد کار می‌کند؛ مثلاً در دستگاه‌های بسته‌بندی، چاپ و نساجی، تجهیزات اداری و هر جای دیگری که فضای شعاعی کم است و شفت فقط باید در یک جهت بچرخد. در بلبرینگ آل‌نبی، نیدل قفلی را می‌شود با کد، با ابعاد یا با ارسال نمونه استعلام کرد.

نیدل قفلی چطور کار می‌کند

داخل پوستهٔ نیدل قفلی، به‌جای یک مسیر غلتش گرد، چند سطح شیبدار کوچک (رمپ) شکل داده شده است. پشت هر غلتک سوزنی یک فنر کوچک قرار دارد که غلتک را به سمت باریک‌ترین قسمت رمپ هل می‌دهد. وقتی شفت در جهت آزاد می‌چرخد، غلتک‌ها به سمت قسمت گشاد رمپ رانده می‌شوند و شفت تقریباً بدون مقاومت می‌چرخد. همین که جهت چرخش عوض شود، غلتک‌ها بین شفت و رمپ گوه می‌شوند و شفت و پوسته به هم قفل می‌شوند.

چون هر غلتک فنر جداگانه دارد، تماس غلتک با شفت هیچ‌وقت قطع نمی‌شود و درگیری تقریباً بی‌فاصله و بی‌لقی اتفاق می‌افتد. این ویژگی نیدل قفلی را برای حرکت‌های ایندکس و رفت‌وبرگشتی کوتاه مناسب می‌کند. نکتهٔ مهم این است که نیدل قفلی حلقهٔ داخلی ندارد و سطح شفت همان مسیر غلتش است.

فرق HF و HFL

اگر شفت از قبل با دو بلبرینگ یا نیدل‌بلبرینگ نگه داشته شده است، HF کافی است. اگر جا برای بلبرینگ جدا نیست، HFL انتخاب ساده‌تری است. قطر بیرونی HF و HFL هم‌شفت معمولاً یکی است ولی عرضشان فرق دارد، پس یکی را بدون بررسی عمق هوزینگ به‌جای دیگری نگذارید.

خواندن کد نیدل قفلی

• کد متریک INA و سازندگان مشابه: بعد از HF یا HFL، دو رقم اول قطر شفت و دو رقم بعدی عرض است. HF0812 یعنی شفت ۸ و عرض ۱۲، و HFL3530 یعنی شفت ۳۵ و عرض ۳۰ میلی‌متر. قطر بیرونی در کد نیست و باید از جدول ابعاد خوانده شود.
• کد کویو و NSK: FC همراه با قطر شفت معادل خانوادهٔ HF است و FCB معادل HFL. مثلاً در فهرست ما HFL2530 با FCB25 و HFL3030 با FCB30 هم‌ابعاد ثبت شده‌اند.
• کد اینچی RC و RCB: سه عدد بعد از RC بر حسب یک‌شانزدهم اینچ است: قطر شفت، قطر بیرونی و عرض. RCB101416 یعنی ۵/۸ × ۷/۸ × ۱ اینچ، یا ۱۵٫۸۸ × ۲۲٫۲۳ × ۲۵٫۴ میلی‌متر. حرف B در RCB یعنی مدل یاتاقان‌دار.
• پسوندها: در INA، پسوند KF یعنی فنرهای پلاستیکی (بدون پسوند، فنر فولادی است) و پسوند R یعنی سطح بیرونی پوسته آج‌دار است تا در هوزینگ پلاستیکی یا سبک محکم‌تر بنشیند.

یک نکتهٔ مهم: هم‌شفت بودن به معنی هم‌اندازه بودن نیست. در فهرست ما HF0812 با ابعاد ۸ × ۱۲ × ۱۲ و FC-8 با ابعاد ۸ × ۱۴ × ۱۲ میلی‌متر ثبت شده است. شفت و عرض یکی است، ولی قطر بیرونی فرق دارد و در هوزینگ هم جا نمی‌روند.

کدهای رایج نیدل قفلی در فهرست آل‌نبی

ابعاد زیر از صفحهٔ کالاهای خود ما آمده است (d × D × B به میلی‌متر):

غیر از این‌ها، سایزهای دیگری از HF و HFL، مدل‌های اینچی RC و RCB از Timken و Torrington، و چند کلاچ یک‌طرفهٔ غیرسوزنی از Stieber هم در این دسته هستند. فهرست کامل را در بالای همین صفحه ببینید.

نیدل قفلی یا بلبرینگ قفلی CSK؟

هر دو یک‌طرفه کار می‌کنند، ولی برای شرایط متفاوتی ساخته شده‌اند. بلبرینگ قفلی سری CSK حلقهٔ داخلی و بیرونی خودش را دارد و هم‌اندازهٔ بلبرینگ‌های سری ۶۲ است؛ روی شفت معمولی نصب می‌شود و بار شعاعی را هم تحمل می‌کند. نیدل قفلی کوچک‌تر و سبک‌تر است و قطر بیرونی کمی دارد، ولی شفت سخت‌کاری‌شده و هوزینگ دقیق و محکم می‌خواهد.

اگر فضا تنگ است و شفت سخت و سنگ‌خورده دارید، نیدل قفلی انتخاب مناسبی است. اگر شفت معمولی است یا گشتاور و بار بیشتری در کار است، بلبرینگ قفلی یکطرفه سری CSK یا ASNU را در دستهٔ مخصوص خودش ببینید.

نصب نیدل قفلی و شرایط شفت و هوزینگ

• جهت قفل را قبل از نصب امتحان کنید. پوسته متقارن است و با برعکس جا زدن، جهت قفل هم عوض می‌شود.
• فقط با پرس جا بزنید. از سنبهٔ پله‌دار استفاده کنید و نیرو را از سمتی که کد روی آن حک شده وارد کنید. ضربهٔ چکش پوسته را از گردی خارج می‌کند و غلتک‌ها گیر می‌کنند.
• هوزینگ: نیدل قفلی با فیت پرسی در هوزینگ می‌نشیند و گشتاور را از همین راه منتقل می‌کند. دیوارهٔ هوزینگ باید به اندازهٔ کافی ضخیم و سوراخ آن دقیق باشد. هوزینگ نازک یا گشاد باعث می‌شود پوسته بچرخد یا قفل ضعیف شود.
• شفت: سطح زیر غلتک‌ها باید سخت‌کاری و سنگ‌زنی شده باشد و قطر آن در تلرانس توصیه‌شدهٔ سازنده باشد. شفت نرم زیر غلتک‌ها شیار می‌خورد. تلرانس دقیق را از کاتالوگ برند بگیرید.
• روانکاری: از روغن یا گریس سبک استفاده کنید. گریس غلیظ یا دارای ذرات جامد حرکت غلتک‌ها را کند می‌کند و ممکن است قفل در لحظهٔ لازم اتفاق نیفتد.
• HF را تنها نگذارید. در سری HF، شفت باید در دو طرف با بلبرینگ جدا نگه داشته شود تا بار شعاعی روی کلاچ نیاید.

نشانه‌های خرابی و عیب‌یابی

بیشتر خرابی‌های نیدل قفلی در یکی از این حالت‌ها خودش را نشان می‌دهد:

• سُر خوردن در جهت قفل: معمولاً به‌خاطر سایش یا نرمی شفت، گشاد بودن هوزینگ یا روانکار غلیظ است.
• گیر کردن یا کشیدن در جهت آزاد: پوسته از گردی خارج شده، فنرها شکسته‌اند یا آشغال و براده داخل رفته است.
• صدای تق‌تق در لحظهٔ درگیری: نشانهٔ لقی یا شیار روی شفت است.
• رد پله یا شیار براق روی شفت: یعنی شفت دیگر سطح غلتش سالمی ندارد و نیدل نو هم روی آن عمر کوتاهی خواهد داشت.

بار ضربه‌ای و گشتاور بیش از ظرفیت هم از علت‌های رایج است. اگر یک سایز چند بار پشت سر هم خراب شده، ظرفیت گشتاور سایز بزرگ‌تر یا مدل HFL را بررسی کنید.

سفارش نیدل قفلی از آل‌نبی

برای استعلام، کد کامل و برند حک‌شده روی پوسته را بفرستید. اگر کد پاک شده، قطر شفت، قطر بیرونی و عرض را با کولیس اندازه بگیرید و بنویسید که در دو طرف آن بلبرینگ جدا هست یا نه. در این دسته برندهای INA، KOYO، NSK، Timken، Torrington، Stieber و OBC-W و کالای بدون برند ثبت شده است. وضعیت موجودی هر کد در صفحهٔ همان کالا آمده است.